Kısaca
- Çocuklarda Bilişim Teknolojileri Kullanım Araştırması, 6-17 yaş grubundaki çocukların cep telefonu, internet ve dijital oyun kullanımını ortaya koydu.
- Araştırmaya göre çocukların %80,1’i cep telefonu, %92,7’si internet kullanıyor; sosyal medya kullanım oranı %69,8.
- 11-17 yaş grubunda üretken yapay zekâ kullanımı %63,0, siber zorbalığa maruz kalma oranı ise %10,2 olarak belirlendi.
Çocuklarda Bilişim Teknolojileri Kullanım Araştırması 2026 sonuçlarına göre, 6-17 yaş grubundaki çocukların %80,1’i cep telefonu/akıllı telefon, %92,7’si internet kullanıyor.
Araştırma, çocukların bilişim teknolojilerini hangi durumlarda ve hangi amaçlarla kullandığını ortaya koymak için yürütülüyor. Önceki yıllarda 6-15 yaş grubunu kapsayan çalışma, 2026’da 6-17 yaş grubunu içerecek şekilde genişletildi. Bu dönemde ayrıca 11-17 yaş grubundaki çocukların üretken yapay zekâ kullanımı ile siber zorbalığa ilişkin göstergeler de kapsama alındı.
Bu haberde, aksi belirtilmedikçe "çocuk" ifadesi 6-17 yaş grubundaki bireyleri ifade ediyor. Araştırmada 6-10 yaş grubundaki çocuklar soruları kendileri ya da bir yakınlarının yardımıyla, 11-17 yaş grubundaki çocuklar ise herhangi bir yardım almadan yanıtladı.
Cep telefonu kullanımı
Cep telefonu/akıllı telefon kullandığını belirten 6-17 yaş grubu çocukların oranı %80,1 olarak gerçekleşti. Yaş gruplarına göre bu oran 6-10 yaşta %66,2, 11-17 yaşta %89,8 oldu. Düzenli cep telefonu kullanan çocukların %97,4’ü telefonunu düzenli kullandığını belirtti.
Cep telefonu kullanan çocukların kullanım amaçlarında, 6-10 yaş grubunda %73,3 ile oyun oynama, 11-17 yaş grubunda ise %87,8 ile internette gezinme ilk sırada yer aldı. Düzenli cep telefonu/akıllı telefon kullanan çocukların %37,8’i telefonunu en az 30 dakikada bir kontrol ettiğini söyledi; bu oran 6-10 yaşta %17,2, 11-17 yaşta %48,0 oldu.
İnternet kullanımı
Çocuklarda internet kullanım oranı %92,7 olarak belirlendi. Yaş gruplarına göre 6-10 yaş grubunda %86,6, 11-17 yaş grubunda %96,9 oranında internet kullanılıyor. Düzenli internet kullanan çocuklarda günde iki saat ve daha fazla internette vakit geçirenlerin oranı hafta içi %53,0, hafta sonu %63,4 oldu.
Düzenli internet kullanan çocuklar interneti en fazla video izlemek için kullandı; oran %86,2. Bunu %80,3 ile ders çalışma ve ödev/sunum hazırlama, %75,1 ile sosyal medya kullanımı izledi. En az yürütülen faaliyet ise %17,9 ile çevrim içi derse veya kursa katılma oldu.
Sosyal medya kullanan çocukların oranı %69,8 oldu. Erkek çocuklarda bu oran %71,4, kız çocuklarda %68,1 olarak ölçüldü. Yaş gruplarına göre sosyal medya kullanımı 6-10 yaşta %50,2, 11-17 yaşta %83,4 olarak gerçekleşti.
Dijital oyunlar
Dijital oyun oynadığını belirten çocukların oranı %68,1 oldu. Erkek çocuklarda bu oran %77,4, kız çocuklarda %58,2 olarak belirlendi. Yaş gruplarında ise 6-10 yaşta %69,1, 11-17 yaşta %67,3 oranı görüldü.
Dijital oyun oynayan çocukların %92,7’si bunu düzenli olarak yaptığını belirtti. Düzenli oyuncular en fazla %48,1 ile macera/aksiyon türünü tercih etti. Bunu %44,5 ile strateji/taktik ve %41,6 ile spor oyunları izledi.
Çocuklara oyun oynamaya ilişkin düşünceleri sorulduğunda, 6-10 yaş grubunda %34,7 ile fazla oyunun sorumlulukları aksatması ilk sırada yer aldı. 11-17 yaş grubunda ise %34,5 ile ebeveynlerinin çok fazla oyun oynadıklarını düşünmeleri öne çıktı.
Ekran süresinin etkileri
Çocuklara ekran başında geçirdikleri sürenin yaşamlarındaki etkileri sorulduğunda, %48,3’ü "Daha az kitap okuyorum", %42,2’si "Daha az ders çalışıyorum", %33,0’ü "Ailemle daha az vakit geçiriyorum", %26,8’i "Arkadaşlarımla yüz yüze daha az görüşüp daha az oyun oynuyorum" ve %25,4’ü "Daha az uyuyorum" ifadelerine "Katılıyorum" veya "Kısmen katılıyorum" yanıtını verdi.
Üretken yapay zekâ
11-17 yaş grubunda üretken yapay zekâ kullanan çocukların oranı %63,0 oldu. Bu oran erkek çocuklarda %60,6, kız çocuklarda %65,5 olarak gerçekleşti. Kullanım amaçlarında en yüksek oran %88,1 ile örgün eğitim oldu; bunu %58,6 ile özel amaçlı kullanım izledi.
Yapay zekâyı kullanmayan çocukların gerekçeleri arasında ilk sırada %68,9 ile yapay zekânın varlığından haberdar olmamak yer aldı. Bunu %21,1 ile ihtiyaç duymamak, %18,7 ile nasıl kullanılacağını bilmemek ve %16,1 ile gizlilik, güvenlik veya emniyetle ilgili endişeler izledi.
Siber zorbalık
Siber zorbalığa maruz kalan çocukların oranı %10,2, siber zorbalık yapan çocukların oranı %4,6, siber zorbalığa tanıklık eden çocukların oranı ise %23,6 olarak belirlendi.
Siber zorbalığa maruz kalan 11-17 yaş grubundaki çocukların %73,3’ü zorbalığı yapanın yüz yüze tanıştığı bir arkadaşı ya da akranı olduğunu belirtti. Zorbalığa maruz kalınan dijital ortamlarda ilk sırada %56,5 ile anlık mesajlaşma uygulamaları yer aldı. Bunu %51,1 ile SMS ve benzeri mesajlar, %40,7 ile sosyal medya platformları, %24,9 ile internet oyunları, %20,6 ile cep telefonu aramaları ve %16,3 ile sohbet odaları izledi.
Karşılaşılan siber zorbalık türlerinde %80,3 ile kırıcı veya incitici mesajlar ilk sırada yer aldı. Bunu %20,3 ile kırıcı mesajların başkalarına iletilmesi ya da herkesin görebileceği şekilde paylaşılması ve %15,8 ile asılsız söylenti ve hikâyelerin yayılması izledi.
Çocuklar, maruz kaldıkları siber zorbalığın nedenini %60,4 ile davranış biçimleri, %33,1 ile fiziksel özellikleri ya da dış görünüşleri olarak belirtti. Diğer nedenler arasında %4,4 ile aile kökeni, %2,4 ile maddi durum ve %1,7 ile engel durumu yer aldı; %9,4 ise "diğer" yanıtını verdi.
Eğitimine devam eden 11-17 yaş grubundaki çocuklardan siber zorbalığa maruz kalma, siber zorbalık yapma ya da siber zorbalığa tanıklık etme durumlarından en az birini yaşayanların oranı %28,1 oldu. Bunlardan %7,8’i bu durumun okula devam etmesini etkilediğini belirtti. Bu oran erkek çocuklarda %5,3, kız çocuklarda %10,5 olarak gerçekleşti.
Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı
