Kısaca
- Akciğer kanseri erken evrede belirti vermeyebildiğinden, uzun süren ya da karakter değiştiren öksürükler göz ardı edilmemeli.
- Hiç sigara içmemiş kişilerde de hastalık görülebiliyor; pasif içicilik, hava kirliliği, radon, asbest ve ailesel yatkınlık risk faktörleri arasında.
- Elektronik sigaranın zararsız bir alternatif olmadığı, tedavi ve tarama kararlarının ise hekim tarafından verilmesi gerektiği vurgulanıyor.
Akciğer kanseri dünyada kanser kaynaklı ölümlerin başlıca nedenleri arasında olmayı sürdürüyor. Memorial Göztepe Hastanesi Akciğer Merkezi’nden Prof. Dr. Hasan Fevzi Batırel, hastalığın belirtileri, erken tanısı ve tedavi yaklaşımlarına ilişkin bilgi verdi.
Geçmeyen ya da karakter değiştiren öksürük, nefes darlığı, göğüs ağrısı, ses kısıklığı, açıklanamayan kilo kaybı ve kanlı balgam akciğer kanserinde görülebilen belirtiler arasında yer alıyor. Bu şikâyetlerin her zaman kanser anlamına gelmediği, ancak uzun sürdüğünde, giderek arttığında ya da alışılmış belirtilerden farklılaştığında hekim tarafından değerlendirilmesi gerektiği belirtiliyor. Özellikle kanlı balgam görülmesi halinde gecikmeden sağlık kuruluşuna başvurulması öneriliyor.
Hiç sigara içmeyenlerde de görülüyor
Sigara kullanımı akciğer kanserinin en önemli risk faktörlerinden biri olarak kabul ediliyor. Buna karşın hastalık hiç sigara içmemiş kişilerde de gelişebiliyor. Pasif içicilik, hava kirliliği, radon gazı, asbest gibi mesleki maruziyetler ve ailesel yatkınlık da risk değerlendirmesinde dikkate alınıyor. Tütün kullanımının bırakılması ve kanserojen maddelere maruziyetin azaltılması riski düşürmeye yönelik temel adımlar arasında sayılıyor.
Elektronik sigara konusunda uyarı
Elektronik sigaraların geleneksel sigaraya kıyasla daha zararsız olduğu düşüncesi, bu ürünlerin sağlık risklerinin göz ardı edilmesine yol açabiliyor. Elektronik sigaraların oluşturduğu aerosolün nikotin, kanserojen kimyasallar, ağır metaller ve akciğerlerin derinliklerine ulaşabilen küçük parçacıklar içerebildiği belirtiliyor. Uzun vadeli etkilere ve akciğer kanseriyle ilişkisine dair araştırmaların sürdüğü, ancak bu ürünlerin zararsız olduğunun söylenemediği ifade ediliyor. Geleneksel ve elektronik sigaranın birlikte kullanılmasının da riski ortadan kaldırmadığı vurgulanıyor.
Erken tanı ve kişiye özel tedavi
Düşük doz bilgisayarlı tomografi, uygun risk grubundaki kişilerin taranmasında kullanılabiliyor. Tarama kararının yaş, sigara kullanım öyküsü ve diğer risk faktörleri doğrultusunda hekim tarafından verilmesi gerektiği belirtiliyor. Görüntülemelerde saptanan her akciğer nodülünün kanser anlamına gelmediği; nodülün özelliklerine göre takip ya da ileri inceleme planlandığı aktarılıyor.
Akciğer kanseri tanısı konulduğunda tedavinin hastalığın evresi, tümörün özellikleri ve kişinin genel sağlık durumu dikkate alınarak belirlendiği ifade ediliyor. Cerrahi, kemoterapi, immünoterapi, hedefe yönelik tedaviler ve radyoterapinin tek başına ya da birlikte uygulanabildiği; ameliyat öncesinde ya da sonrasında ilaç tedavilerinin de gündeme gelebildiği kaydediliyor. Tedavi planının patolojik bulgular ve gerekli moleküler testler doğrultusunda kişiye özel oluşturulduğu belirtiliyor.
Video yardımlı torakoskopik cerrahi (VATS) ve robotik cerrahi gibi minimal invaziv yöntemlerin uygun hastalarda açık cerrahiye alternatif olabildiği, daha küçük kesilerle ameliyat sonrası ağrının azalabildiği, hastanede kalış süresinin kısalabildiği ve günlük yaşama dönüşün kolaylaşabildiği aktarılıyor. Cerrahi yöntemin seçiminin tümörün yeri ve yaygınlığı ile hastanın genel durumuna göre yapıldığı; temel hedefin tümörün onkolojik açıdan uygun biçimde çıkarılması olduğu belirtiliyor.
Göğüs cerrahisi, göğüs hastalıkları, medikal onkoloji, radyasyon onkolojisi, radyoloji ve patoloji uzmanlarının iş birliğinin tedavide önemli olduğu vurgulanıyor. Tedavi sonrasında düzenli kontrollerin sürdürülmesi ve yeni ya da artan şikâyetlerin sağlık ekibiyle paylaşılmasının hastalık yönetiminin önemli bir parçası olduğu ifade ediliyor.
Öne çıkan üç adım
Uzun süren, giderek artan ya da karakter değiştiren öksürük hekim tarafından değerlendirilmeli. Kanlı balgam görüldüğünde vakit kaybetmeden sağlık kuruluşuna başvurulmalı. Sigara kullanımı ve diğer risk faktörleri bulunan kişiler, uygun tarama seçeneklerini hekimleriyle görüşmeli.
Sigaradan uzak durmak, risk faktörlerini azaltmak ve belirtileri ertelememek akciğer kanseriyle mücadelede kritik önem taşıyor. Her uzun süren öksürüğün kanser belirtisi olmadığı, ancak nedeni araştırılmadan göz ardı edilmemesi gerektiği hatırlatılıyor.
Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı
