Kısaca
- Türkiye’de 12-14 milyon kişinin diyabetli olduğu tahmin ediliyor ve hastalık her 10 yılda görülme sıklığı yüzde 100 artan bir seyir izliyor.
- Uzmanlar erken tanı, kişiye özel tedavi ve sürekli glikoz takip sistemleri gibi teknolojilerin hastalığın kontrolünde büyük önem taşıdığını belirtiyor.
- GLP-1 grubu ilaçların reçetesiz satılmaması ve yalnızca sağlık kontrolü altında kullanılması gerektiği vurgulanıyor.
14 Kasım Dünya Diyabet Günü kapsamında Acıbadem Ataşehir Hastanesi’nde düzenlenen etkinlikte uzmanlar, Türkiye’de 12-14 milyon kişinin diyabetli olduğunun tahmin edildiğini açıkladı. Etkinlikte erken tanı, GLP-1 grubu ilaçların doğru kullanımı ve yeni tedavi teknolojileri ele alındı.
Acıbadem Üniversitesi Diyabet Uygulama ve Araştırma Merkezi’nden (DİYAM) Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları Uzmanı Prof. Dr. M. Temel Yılmaz, diyabetin mikrobik bir etkeni olmadan hızla arttığını söyledi. Yılmaz, ülkede her 10 yılda görülme sıklığının yüzde 100 arttığını, yani ikiye katlandığını belirtti.
Yılmaz, diyabet tedavisinde kullanılan GLP-1 analoglarının doğru kullanıldığında tıbbın önemli buluşlarından biri olduğunu ancak bu ilaçların reçetesiz satılmaması gerektiğini ifade etti. Yılmaz’a göre bu ilaçların ciddi yan etkileri bulunuyor.
Erken tanı ve organ hasarı
Diyabetin 0-90 yaş arasında her yaşta ortaya çıkabildiğine dikkat çeken Yılmaz, hastalık iyi izlenmediğinde kalp-damar ve böbrek hastalıkları, hipertansiyon, obezite, görme kaybı ve bacak ampütasyonlarının temel nedenlerinden biri olduğunu söyledi. Yılmaz, diyaliz tedavisi gören hastaların yaklaşık yarısında sorunun diyabete bağlı geliştiğini aktardı ve erken dönemde önlem alınmasının hem organ hasarını önlediğini hem de tedavinin ekonomik yükünü azalttığını vurguladı.
Teknolojideki dönüşüm
Yılmaz, geçmişte parmaktan yapılan günlük birkaç ölçümle sürdürülen takibin, sürekli glikoz ölçen sensörlerle çok daha ayrıntılı hale geldiğini söyledi. Günde 4-5 kan şekeri ölçümüyle aradaki değişimlerin çoğunun görülemediğini belirten Yılmaz, sürekli glikoz takip sistemlerinin yaklaşık iki dakikada bir ölçüm yaptığını, bu teknolojinin daha da gelişeceğini ve zamanla insülin iğnelerinin ve enjeksiyonların geçmişte kalacağını ifade etti.
Acıbadem Ataşehir Hastanesi Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları Uzmanı Doç. Dr. Seher Tanrıkulu, teknoloji seçiminin hastanın ihtiyaçlarına göre yapılması gerektiğini söyledi. Tanrıkulu, diyabetli çocuğu olan annelerin geceleri çocuklarının hipoglisemiye girip girmediğini düşünerek sürekli endişe yaşayabildiğini, sensörler ve insülin pompalarının bu kaygıyı azaltabildiğini belirtti.
Türkiye’deki tablo
Uluslararası Diyabet Federasyonu verilerine göre dünyada yaklaşık 589 milyon diyabetli bulunuyor. Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları Uzmanı Prof. Dr. Özlem Çelik, bu sayının 2050 yılında 850 milyonun üzerine çıkmasının beklendiğini söyledi. Çelik, Türkiye’nin diyabet görülme sıklığında Avrupa’da ilk sırada yer aldığını belirterek ülkede diyabet prevalansının yüzde 16,5’e ulaştığını ve hasta sayısının 15 milyona yakın olduğunun tahmin edildiğini ifade etti.
Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları Uzmanı Doç. Dr. Tuğçe Apaydın, diyabetin yalnızca kan şekerini etkileyen bir hastalık olmadığını, gözden böbreğe, kalp ve damarlardan sinirlere kadar pek çok organı etkileyen sistemik bir hastalık olduğunu söyledi. Apaydın, diyabetli bireylerde koroner arter hastalığı gelişme riskinin iki kat fazla olduğunu, travmaya bağlı olmayan bacak ampütasyonlarının en önemli nedeninin diyabet olduğunu ve diyabetin önlenebilir körlük nedenlerinin başında geldiğini belirtti.
İç Hastalıkları Uzmanı Dr. Yaser Süleymanoğlu, cilt altı şeker ölçüm cihazlarının tedavideki faydalarını anlattı. Süleymanoğlu, gün içinde vücuttaki şeker oranının çok değişken olmasının hücreyi yorduğunu ve organlarda bozulmaya yol açabildiğini söyledi. Düzenli ve sürekli şeker ölçümüyle insülin dozlarının daha doğru yönetilmeye başlandığını belirten Süleymanoğlu, cihazlar sayesinde gece uykuda da şeker seviyesinin izlenebildiğini ifade etti.
GLP-1 ilaçları ve sağlık kontrolü
Son yıllarda ‘zayıflama iğnesi’ olarak gündeme gelen GLP-1 grubu ilaçların diyabet tedavisindeki önemli gelişmelerden biri olduğunu belirten Yılmaz, bu ilaçların mutlaka hekim değerlendirmesi ve sağlık ekibinin kontrolünde kullanılması gerektiğini söyledi. Yılmaz, safra kesesinde taş, amilaz ve lipaz yüksekliği veya trigliserit düzeyinin 500’ün üzerinde olması gibi durumlarda bu ilaçların uygun olmayabileceğini, bu nedenle tedavi öncesinde gerekli kontrollerin yapılmasının şart olduğunu belirtti. Yılmaz, Türkiye’de bu ilaçların reçetesiz alınabilmesinin önemli bir sorun oluşturduğunu, sosyal medyada yayılan yanlış bilgilerin de hastaların tedaviden uzaklaşmasına neden olabildiğini ifade etti.
Tedaviyle kilo veren hastalar
Çocukluk ve gençlik yıllarında tenis, buz pateni ve voleybolla ilgilenen 46 yaşındaki Selin Oral, ilerleyen yıllarda ve çocuklarının doğumunun ardından kilo aldı. Yıllar boyunca kilo vermek için 18 kez diyetisyene başvuran ancak kalıcı sonuç alamayan Oral, 108 kiloya ulaştığında obezite ameliyatı olmayı düşünmeye başladı. İnsülin direncinin çok yüksek olduğu belirlenen Oral için Yılmaz ve sağlık ekibi ilaç tedavisi, beslenme düzeni ve egzersizi kapsayan bir program oluşturdu. Yaklaşık 38 kilo veren Oral, bugün 15-20 kilometrelik koşular yapabiliyor ve Nisan ayında Prag’da yarı maratonda 21 kilometre koşmaya hazırlanıyor.
Kan şekeri 600 ile komaya giren ve günlerce hastanede yatan İlhan Güngördü ise 52 kilo vererek insülini bıraktığını ve diyabeti, hipertansiyonu ve karaciğer yağlanmasını yendiğini anlattı.
Teknolojiyle bağımsız yaşam
Retinitis pigmentosa nedeniyle 12 yaşından sonra görme yetisini kaybeden 24 yaşındaki psikolog Nisa Güner’e 17 yaşında Tip 1 diyabet tanısı konuldu. Son altı aydır tedavisini dijital insülin pompasıyla sürdüren Güner, sensör ve pompadan gelen verileri sesli ekran okuyucu aracılığıyla takip ediyor, glikoz grafiklerini ise yapay zekâya betimletiyor. Güner, teknolojinin doğru kullanıldığında engelleri ortadan kaldırabildiğini söyledi.
Kutu bilgisi: Hasta verileri
Etkinlikte İç Hastalıkları Uzmanı Dr. Ferhat Çetin, Acıbadem Üniversitesi DİYAM’da izlenen 11 bin 270 diyabet hastasına ait verileri ilk kez paylaştı. Verilere göre diyabet tanısı konulan her 10 hastanın 7’sinde aşırı kiloluluk veya obezite sendromu bulunuyor. Hastaların yüzde 46’sında karaciğer yağlanması görülüyor. Her iki diyabet hastasından biri aynı zamanda kalp-damar hastalıklarıyla ilgili sorunlar yaşıyor. Tedaviye başlanmasının ardından hastaların hemoglobin A1c değerleri dünya ortalamasının altına geriliyor. Yılmaz, DİYAM bünyesinde 100 bin diyabet hastasının kaydını tutmayı hedeflediklerini ve bunun dünyanın en büyük diyabet veri kaynaklarından birini oluşturacağını söyledi.
Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı
