Nuri Aslan COP31’de İstanbul’un ulaşım ve iklim planlarını anlattı

İBB Başkanvekili Nuri Aslan, COP31 Küresel Finans Zirvesi kapsamında iki ayrı etkinlikte konuşmacı olarak yer aldı. Aslan, İstanbul’un ulaşım ve iklim politikalarına ilişkin açıklamalarda bulundu.

Aslan, Sürdürülebilir Ulaşım: İşbirlikleri ve Uygulamadaki Çözümler etkinliğinin açılış konuşmasını yaptı. Ardından Küresel Taahhütlerden Yerel Ölçekli Uygulamaya: Paris Anlaşması’nın Hayata Geçirilmesinde Yerel ve Bölgesel Liderlik programına katıldı. Aslan, iklim hedeflerini kentin geleceğine yön veren mekânsal kararlarla ilişkilendirdiklerini belirtti.

Açılış konuşmasında kent yönetimlerinin temel sorumluluğunun, iklim krizinin etkilerini azaltmak, kentleri afetlere hazırlamak ve olağanüstü durumlarda yaşamın sürekliliğini sağlamak olduğunu söyledi. Aslan, bir kentin dayanıklılığının yalnızca binaların sağlamlığıyla değil, vatandaşların en zor koşullarda bile temel hizmetlere ulaşabilmesiyle ölçüldüğünü ifade etti. Ulaşım sistemlerinin kent yaşamının sürekliliği için vazgeçilmez olduğunu, aynı zamanda sera gazı emisyonlarının önemli kaynaklarından biri olduğunu belirtti.

Ulaşım planlaması

Aslan, İstanbul’da ulaşımı gündelik ihtiyaçlar ile iklim risklerini gözeterek planladıklarını söyledi. Metro, otobüs ve vapurun birbirini tamamladığı bir ağa yatırım yaptıklarını, yaya ve bisiklet ulaşımını bu ağın parçası olarak gördüklerini belirtti. İstanbul’un toplam raylı sistem ağının bugün 402,6 kilometreye ulaştığını açıkladı. Son yedi buçuk yılda deniz ulaşımında 11 yeni hattı hizmete açtıklarını, Şehir Hatları ile her gün yaklaşık 200 bin yolcu taşıdıklarını söyledi. 600 kilometreyi aşan bisiklet yolu ağını büyüttüklerini ve ilçelerde 2.400 elektrik destekli paylaşımlı bisikleti kullanıma sunduklarını ifade etti. Hedeflerinin, İstanbulluların güvenilir, erişilebilir ve düşük karbonlu seçenekler arasında kolayca geçiş yapabileceği bir sistem kurmak olduğunu belirtti.

Aslan, bu yaklaşımın örneklerinden biri olarak Avrupa Birliği finansmanıyla ve Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı’nın Ulaştırma Sektörel Operasyonel Programı kapsamında yürütülen İstanbul Sürdürülebilir Kentsel Ulaşım Planı Aşama II – Uygulama Planı Projesi’ni gösterdi. Hanehalkı anketleri, yol sayımları ve katılım çalışmalarıyla İstanbulluların günlük ulaşım deneyimlerini dinlediklerini söyledi. Kurumların, uzmanların ve sivil toplumun katkısıyla 11 pilot uygulama önerisi geliştirdiklerini belirtti. Bu öneriler arasında düşük emisyon alanları, otobüs öncelikli şeritler, yaya öncelikli sokaklar, bisiklet ağının geliştirilmesi, iskelelere erişimin iyileştirilmesi ve yeni deniz hatlarının bulunduğunu açıkladı.

Afetlere hazırlık

Aşırı hava olaylarını ve afet risklerini ulaşım planlarında hesaba kattıklarını belirten Aslan, amacın yalnızca kriz anında müdahale etmek değil, ulaşım ağını krizlere önceden hazırlamak olduğunu söyledi. İstanbul SKUP Aşama II Uygulama Planı Projesi kapsamında hazırlanan Afetlere Dayanıklı Kentsel Hareketlilik Yol Haritası’nın bu çalışmaların somut çıktılarından biri olduğunu ifade etti. Deprem, sel ve tsunami senaryolarının ulaşım ağı üzerindeki olası etkilerinin analiz edildiğini, kritik altyapı unsurları ile öncelikli müdahale alanlarının belirlendiğini belirtti. Bu analizlerden hareketle afet öncesi hazırlığı, afet anında ulaşımın sürekliliğini ve sonrasında hizmetlerin hızla yeniden sağlanmasını kapsayan stratejiler geliştirdiklerini söyledi.

İklim politikaları ve finansman

Moderatörün sorularını yanıtlayan Aslan, İstanbul Büyükşehir Belediyesi olarak 2050 yılına kadar iklim nötr ve iklim değişikliğine dirençli bir İstanbul oluşturmayı hedeflediklerini söyledi. Bu doğrultuda 2021 yılında İklim Değişikliği Eylem Planı’nı, 2023 yılında Sürdürülebilir Enerji ve İklim Eylem Planı’nı, 2025 yılında ise Yeşil Şehir Eylem Planı’nı hayata geçirdiklerini belirtti. Hazırlıkları süren İstanbul Çevre Düzeni Planı’nda su havzalarını, afet risklerini, ulaşımı ve yerleşim kararlarını birlikte ele aldıklarını ifade etti.

Şehirlerin karşılaştığı temel sorunun, üstlendikleri sorumluluklarla sahip oldukları kaynaklar arasındaki uyumsuzluk olduğunu söyleyen Aslan, iklim finansmanına erişimin önemli bir engel oluşturduğunu belirtti. Belediyelerin güçlü projeleri ve stratejik hedefleri olsa da bu projeleri hayata geçirmek için gerekli uzun vadeli ve uygun koşullu finansmana her zaman ulaşamadıklarını ifade etti. Yerel yönetimlerin yalnızca yatırımların hayata geçirilmesi aşamasında değil, fizibilite ve proje geliştirme süreçlerinden itibaren teknik ve finansal olarak desteklenmesi gerektiğini söyledi.

Aslan, yetki ve sorumlulukların farklı kurumlar arasında parçalı olmasının bir diğer sorun olduğunu belirtti. İklim değişikliğinin idari sınırları tanımadığını, bu nedenle tüm kurumlarla güçlü bir koordinasyona ihtiyaç duyulduğunu söyledi. Taşkın riskinin yalnızca dere yatağında değil evleri, yolları, altyapıyı ve kent yaşamının tamamını etkilediğini belirterek dere havzası, yapı stoku, ulaşım ağı ve kritik altyapının birlikte değerlendirilmesi gerektiğini ifade etti. Kurumların aynı veriler üzerinden ortak kararlar alabildiği bir planlama anlayışına ihtiyaç olduğunu, kurumlar arası veri paylaşımının kentin güvenliği ve insan hayatının korunması açısından önemli olduğunu söyledi. İklim politikalarının sosyal boyutuna da dikkat çekerek yeşil dönüşümün maliyetinin düşük gelirli hanelere ve çalışanlara yüklenmemesi gerektiğini, yeni eşitsizliklere yol açılmaması gerektiğini belirtti.

Mega kentlerin ihtiyaç ölçeğinin oldukça büyük olduğunu belirten Aslan, büyük finans kaynaklarda ulusal hükümetlerin belirleyici olduğunu hatırlatarak dört öneride bulundu. Birincisi, yerel yönetimlerin iklim müzakerelerinde daha güçlü temsil edilmesi ve deneyimlerinin ulusal iklim hedeflerine yansıtılmasıdır. İkincisi, belediyelerin iklim projelerini hayata geçirebilmesi için doğrudan erişilebilir, uzun vadeli ve uygun koşullu iklim finansmanının sağlanmasıdır. Üçüncüsü, ulusal hükümetler, yerel yönetimler, uluslararası kuruluşlar ve finans kurumları arasında kalıcı iş birliği mekanizmalarının oluşturulmasıdır. Dördüncüsü ise iklim değişikliğine uyum, doğa temelli çözümler, afet risklerinin azaltılması ve kayıp ve zarar konularının müzakerelerde güçlü biçimde ele alınmasıdır.

Aslan konuşmasını, İstanbul’da çevreci vakıflarla ve dünyadaki tüm kurumlarla iş birliği yapmaya açık olduklarını belirterek tamamladı.

Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı