Kısaca
- Görme engelli psikolog Nisa Güner, dijital insülin pompası ve sensörünü ekran okuyucu ve yapay zekâ desteğiyle tek başına kullanıyor.
- Acıbadem Üniversitesi DİYAM uzmanları, Türkiye’de 12-14 milyon kişinin diyabetli olduğunun tahmin edildiğini ve diyabetin erken tanısının organ hasarlarını önlediğini belirtti.
- Uzmanlar GLP-1 grubu ilaçların hekim kontrolünde kullanılması gerektiğini ve reçetesiz satılmaması gerektiğini vurguladı.
Diyabetin dünyada ve Türkiye’de hızla yaygınlaştığı, erken tanı, kişiye özel tedavi ve yeni teknolojilerin hastalığın kontrolünde büyük önem taşıdığı belirtiliyor. 14 Kasım Dünya Diyabet Günü kapsamında Acıbadem Ataşehir Hastanesi’nde düzenlenen etkinlikte uzmanlar ve hastalar bir araya geldi.
Acıbadem Üniversitesi Diyabet Uygulama ve Araştırma Merkezi’nden (DİYAM) Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları Uzmanı Prof. Dr. M. Temel Yılmaz, Türkiye’de 12-14 milyon kişinin diyabetli olduğunun tahmin edildiğini belirtti. Yılmaz, ülkede her 10 yılda diyabet görülme sıklığının yüzde 100 arttığını, yani ikiye katlandığını saptadıklarını söyledi. Diyabet tedavisinde kullanılan GLP-1 analoglarının doğru kullanıldığında tıbbın önemli buluşlarından biri olduğunu ifade eden Yılmaz, bu ilaçların çok ciddi yan etkileri bulunduğu için reçetesiz satılmaması gerektiğini vurguladı.
Etkinlikte diyabetin erken tanısı, organlar üzerindeki etkileri, GLP-1 grubu ilaçların doğru kullanımı ve yeni tedavi teknolojileri ele alındı. Etkinlikte hastalar da tedavi deneyimlerini paylaştı. Kilo sorunuyla yıllarca mücadele eden 46 yaşındaki Selin Oral, sağlık ekibinin kontrolünde yürüttüğü tedaviyle 38 kilo vererek yarı maraton koşmaya başladı ve Nisan ayında Prag’da yarı maratona hazırlanıyor. Kan şekeri 600’e çıkarak komaya giren ve günlerce hastanede yatan İlhan Güngördü ise 52 kilo vererek diyabet, hipertansiyon ve karaciğer yağlanması hastalıklarını yendiğini anlattı.
Diyabetin 0-90 yaş arasında her yaşta ortaya çıkabildiğini belirten Yılmaz, iyi izlenmediğinde ciddi organ hasarlarına yol açtığını söyledi. Hastalığın kalp-damar ve böbrek hastalıkları, hipertansiyon, obezite, görme kaybı ve bacak ampütasyonlarının temel nedenlerinden biri olduğunu belirten Yılmaz, diyaliz tedavisi gören hastaların yaklaşık yarısında sorunun diyabete bağlı geliştiğini aktardı. Erken dönemde önlem alınmasının hastayı organ hasarlarından koruduğunu ve tedavinin ekonomik yükünü azalttığını vurguladı.
Yılmaz, geçmişte parmaktan yapılan günlük birkaç ölçümle sürdürülen takibin, sürekli glikoz ölçen sensörlerle çok daha ayrıntılı hale geldiğini söyledi. Günde 4-5 kan şekeri ölçümüyle aradaki değişimlerin çoğunun görülemediğini belirten Yılmaz, sürekli takip sistemlerinin yaklaşık iki dakikada bir ölçüm yaptığını ve bu teknolojinin daha da gelişeceğini, zamanla insülin iğnelerinin tarihe karışacağını ifade etti. Acıbadem Ataşehir Hastanesi Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları Uzmanı Doç. Dr. Seher Tanrıkulu ise teknoloji seçiminin hastanın ihtiyaçlarına göre yapılması gerektiğini belirterek, sensör ve insülin pompalarının diyabetli çocukların ailelerindeki gece kaygısını azaltabildiğini söyledi.
Uluslararası Diyabet Federasyonu verilerine göre dünyada yaklaşık 589 milyon diyabetli bulunduğunu belirten Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları Uzmanı Prof. Dr. Özlem Çelik, 2050 yılında bu sayının 850 milyonun üzerine çıkmasının beklendiğini söyledi. Türkiye’nin diyabet görülme sıklığında Avrupa’da ilk sırada yer aldığını belirten Çelik, ülkede diyabet prevalansının yüzde 16,5’e ulaştığını ve hasta sayısının 15 milyona yakın olduğunun tahmin edildiğini ifade etti.
Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları Uzmanı Doç. Dr. Tuğçe Apaydın, diyabetin yalnızca kan şekerini etkilemediğini, gözden böbreğe, kalp ve damarlardan sinirlere kadar birçok organı etkileyen sistemik bir hastalık olduğunu vurguladı. Diyabetli bireylerde koroner arter hastalığı gelişme riskinin iki kat fazla olduğunu, travmaya bağlı olmayan bacak ampütasyonlarının en önemli nedeninin diyabet olduğunu ve diyabetin önlenebilir körlük nedenlerinin başında geldiğini belirtti.
İç Hastalıkları Uzmanı Dr. Yaser Süleymanoğlu, cilt altı şeker ölçüm cihazlarının tedavideki faydalarını anlattı. Gün içinde vücuttaki şeker oranının çok değişken olmasının hücreleri yorduğunu ve organlarda bozulmaya yol açabildiğini belirten Süleymanoğlu, düzenli ölçümle insülin dozlarının daha doğru yönetilebildiğini, cihazlar sayesinde gece uyku sırasında da şeker seviyesinin izlenebildiğini söyledi.
Yılmaz, son yıllarda zayıflama iğnesi olarak gündeme gelen GLP-1 grubu ilaçların aslında diyabet tedavisindeki önemli gelişmelerden biri olduğunu belirterek, bu ilaçların mutlaka hekim değerlendirmesi ve sağlık ekibi kontrolünde kullanılması gerektiğini vurguladı. Safra kesesinde taş, amilaz ve lipaz yüksekliği ya da trigliserit düzeyinin 500’ün üzerinde olması gibi durumlarda bu ilaçların uygun olmayabileceğini, bu nedenle tedavi öncesinde gerekli kontrollerin yapılması gerektiğini belirtti. Yılmaz, ilaçların Türkiye’de reçetesiz alınabilmesinin önemli bir sorun olduğunu ve sosyal medyadaki yanlış bilgilerin hastaların tedaviden uzaklaşmasına neden olabildiğini söyledi.
Retinitis pigmentosa nedeniyle 12 yaşından sonra görme yetisini kaybeden 24 yaşındaki psikolog Nisa Güner’e 17 yaşında Tip 1 diyabet tanısı konuldu. Tanı aldığı ilk dönemden itibaren glikoz sensörü kullanan Güner, son altı aydır tedavisini dijital insülin pompasıyla sürdürüyor. Güner, sensör ve pompadan gelen verileri ekran okuyucu aracılığıyla sesli olarak takip ediyor, glikoz seviyesindeki değişimleri gösteren grafikleri ise yapay zekâya yükleyerek betimletiyor. Pompayı kullanmaya başladığından beri herhangi bir sorun yaşamadığını belirten Güner, teknolojinin doğru kullanıldığında engelleri ortadan kaldırabildiğini ifade etti.
Eğitim programı için İstanbul’da beş ay tek başına yaşayan Güner, günlük hayatını kimsenin yardımına ihtiyaç duymadan sürdürdüğünü ve şimdi hem diyabetini yönettiğini hem de bağımsız yaşamını sürdürdüğünü söyledi.
Acıbadem Üniversitesi DİYAM bünyesinde izlenen 11 bin 270 diyabet hastasına ait verilere göre, diyabet tanısı konulan her 10 hastanın 7’sinde aşırı kiloluluk ya da obezite bulunuyor. Hastaların yüzde 46’sında karaciğer yağlanması görülürken, her iki diyabet hastasından biri aynı zamanda kalp-damar hastalıklarıyla ilgili sorunlar yaşıyor. Tedaviye başlanmasının ardından hastaların hemoglobin A1c değerlerinin dünya ortalamasının altına gerildiği belirtildi. Yılmaz, DİYAM’ın 100 bin diyabet hastasının kaydını tutmayı hedeflediğini ve bunun dünyanın en büyük diyabet veri kaynaklarından birinin oluşturulmasını sağlayacağını söyledi.
Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı
