Kısaca
- Osmangazi Belediyesi, Bursa’daki tarihi Romangal İpek Fabrikası’nı kültür, sanat ve yaşam merkezi olarak yeniden işlevlendirmek için Romangal Katılımcı Yönetişim Projesi’ni başlattı.
- Proje, İstanbul Kültür Sanat Vakfı’nın Avrupa Birliği desteğiyle yürüttüğü Ortaklaşa programı kapsamında destekleniyor.
- Fabrikanın geleceği eski çalışanlar, zanaat ustaları, sanatçılar ve sivil toplum temsilcilerinin katkısıyla belirlenecek.
Osmangazi Belediyesi, Bursa’nın ipekçilik mirasını kültür ve sanat yaşamıyla buluşturmak amacıyla Romangal Katılımcı Yönetişim Projesi’ni tanıttı. Tanıtım toplantısı, Tarihi Romangal İpek Fabrikası’nda gerçekleştirildi. Belediye Başkanı Erkan Aydın, Romangal’ın geleceğinin ortak akılla şekilleneceğini ve tarihi yapının kentin kültürel yaşamına yeni bir değer katacağını söyledi.
Proje, Osmangazi Belediyesi ile Ankara Aks Derneği’nin ortaklığında yürütülüyor. Toplantıya Başkan Erkan Aydın’ın yanı sıra İstanbul Kültür Sanat Vakfı (İKSV) Kültür Politikaları Çalışmaları Direktörü Özlem Ece, başkan yardımcıları, belediye meclis üyeleri, proje temsilcileri ve basın mensupları katıldı.
Bursa’nın üretim ve emek tarihine tanıklık eden fabrika, 1992 yılında üretimine son verdi. 2024 yılında Osmangazi Belediyesi tarafından kamulaştırıldı. Projeyle fabrikanın özgün kimliği korunarak sanat ve zanaat atölyeleri, sergiler, konserler, eğitim programları, gastronomi etkinlikleri ve topluluk buluşmalarına ev sahipliği yapacak çok yönlü bir merkez oluşturulması planlanıyor.
Başkan Aydın, fabrikanın 1862’den 1992’ye kadar Bursalıların ‘Kolsuz Faik Fabrikası’ adıyla andığı üretim sürecinde kadınların iş sahibi olmasından sendikalaşmaya, kreş için yapılan greve ve iş yeri hekimliğinde ilk sağlık hizmetlerinin verilmesine kadar birçok aşamaya sahne olduğunu belirtti. Fabrikada yapılan etkinliklerde burada çalışan ve emekli olan çok sayıda kadınla bir araya gelindiğini söyledi.
Başkan Aydın, göreve gelişinden yedi ay sonra yaklaşık 10 dönümlük alanın belediye mülküne geçtiğini, alanda yıllarca farklı üretim birimlerinin faaliyet gösterdiğini ve fabrikanın Bursa’da ipekçiliğe önemli katkılar sağladığını anlattı. Bursa’da geleneksel yöntemle günde 10-12 kilometre koşarak iplik dokuyan bir devdah olduğunu, bu ustanın Yaşayan Miras listesinde yer aldığını ve devlet sanatçısı unvanı alabileceğini belirtti. Ustanın projede istihdam edilerek geleneksel üretimin yerli ve yabancı ziyaretçilere gösterilmesini istediklerini ifade etti.
Başkan Aydın, fabrikanın Bursa’nın en önemli endüstriyel miras yapıları arasında olduğunu ve kültürel etkinlikler, sempozyumlar, konserler ile gastronomi buluşmaları için uygun bir mekan olduğunu söyledi. Çalışanların Milano Politeknik Üniversitesi ile birlikte hazırladığı master projesinin 100 üzerinden 100 puan aldığını ve bu çalışmanın projeye rehberlik ettiğini belirtti. Bir yıllık çalışmanın sonunda projenin hazır olduğunu aktardı.
Projenin Avrupa Birliği desteğiyle 110 bin avroluk bir katkı aldığını anlatan Başkan Aydın, mekanın yalnızca bu destekle sınırlı kalmadan, İKSV’nin Bursa ayağı olarak sürekli etkinlik yapan bir merkeze dönüşmesini istediklerini söyledi. Anıtlar Kurulu ve yasal süreçlerin tamamlanmasının ardından dönem sonuna kadar merkezi hayata geçirmeyi hedeflediklerini belirtti. Fabrikayı iki yıl önce bünyelerine kattıklarını hatırlattı.
İKSV Kültür Politikaları Çalışmaları Direktörü Özlem Ece, projenin kültürel mirasın korunması ve yerel iş birliklerinin güçlendirilmesi açısından önemine dikkat çekti. Kültür politikalarının yalnızca kurumlar tarafından değil, kentte yaşayan ve üreten insanlarla birlikte geliştirilmesi gerektiğini savundu. Ece, restorasyon sürecinin yanı sıra mekanın hafızasını taşıyan insanların dönüşüme nasıl dahil olabileceği ve geleceğe ilişkin kararların ortaklaşa nasıl alınabileceği üzerine odaklanıldığını söyledi. Üretim geçmişine tanıklık eden işçi ve ustaların deneyimlerinin belgelenmesi ile ipek zanaatinin genç kuşaklara aktarılmasını projenin en güçlü yanlarından biri olarak değerlendirdi.
Konuşmaların ardından Osmangazi Belediyesi Romangal Projesi Koordinatörü Y. Mimar Ece Elçi ile Ankara Aks Derneği Kurucu Ortağı ve Sanat Tarihçisi Cemre Gökpınar, projenin kapsamı, hedefleri ve yol haritası hakkında katılımcılara bilgi verdi.
İKSV’nin 2023 yılında başlattığı Ortaklaşa: Kültür, Diyalog ve Destek Programı, 2026-2029 yıllarını kapsayan ikinci dönemde uluslararası ortaklıklarla sürüyor. Avrupa Birliği tarafından desteklenen programda Culture Action Europe ortak, Marmara Belediyeler Birliği ise iştirakçi olarak yer alıyor. İlk dönemde 1,3 milyon avro hibe desteğiyle 13 proje hayata geçirildi. Program, yerel yönetimler ile sivil toplum kuruluşları arasında kalıcı iş birlikleri geliştirmeyi amaçlıyor.
Katılımcı yönetim anlayışının esas alındığı projede fabrikanın geleceği eski çalışanlar, mahalle sakinleri, zanaat ustaları, sanatçılar, gençler ve sivil toplum temsilcilerinin katkılarıyla belirlenecek. Çalıştaylar, saha araştırmaları ve ortak tasarım etkinlikleriyle merkezin kullanım alanları şekillendirilecek. Sözlü tarih çalışmalarıyla üretim geçmişi kayda alınacak, dijital hafıza arşivi ve belgesellerle gelecek kuşaklara aktarılacak. Farklı kurum ve kullanıcıların temsil edileceği Romangal Yönetişim Komisyonu kurulacak.
Projenin ilk katılımcı buluşması 12-13 Aralık 2026 tarihlerinde Bursa’da yapılacak. Kültür-sanat temsilcileri, sivil toplum kuruluşları ve yerel paydaşların katılacağı programda merkezin gelecekteki kullanım alanları ve kültürel faaliyetlere ilişkin öneriler değerlendirilecek.
Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı
